COI: onrechtstreeks voorwerp vervangen

Vertrek van de werkwoordconstructie. In de kernopgaven oefen je geselecteerde constructies zoals parler à quelqu’un, téléphoner à quelqu’un, donner/offrir/servir quelque chose à quelqu’un.

• Je donne un livre à Paul. De constructie is donner quelque chose à quelqu’un: un livre is wat gegeven wordt; à Paul is hier het COI.
• Je téléphone à Léa. Bij téléphoner à quelqu’un is à Léa hier het COI.

De hulpvraag aan/voor wie? kan je daarna helpen de bedoelde persoon te vinden. Ze bepaalt niet op zichzelf de functie. Ook à/pour + persoon is geen automatische COI-regel.

Niet iedere à-groep wordt lui/leur: penser à Emma → penser à elle. Dat voorbeeld toont een andere voornaamwoordkeuze; je oefent hier geen aparte reeks beklemtoonde vormen.

Controleer de rechtstreekse verbinding met het werkwoord, zoals regarder quelqu’un.

• Je regarde Léa. → Je la regarde.

Gebruik de aangeleerde constructie, zoals téléphoner à quelqu’un.

• Je téléphone à Léa. → Je lui téléphone.

Je vervangt telkens één voorwerp. Een ander voorwerp blijft uitgeschreven; twee objectvoornaamwoorden samen worden hier niet gevraagd.

Bij opgaven 77 en 82 herformuleer je een gegeven zin over iets kopen of klaarmaken voor iemand. Je krijgt daarvoor een bouwvorm als steun. Je hoeft de oorspronkelijke pour-groep niet als COI te benoemen. Deze toepassingen zijn geen bewijs voor een algemene regel pour → COI → lui/leur.

Let op:

• lui wordt gebruikt voor mannelijk én vrouwelijk enkelvoud;
• leur is meervoud en krijgt hier nooit een eind-s;
• me en te worden m’ en t’ voor een klinker of een doffe h;
• lui en leur worden nooit verkort.

Het COI-voornaamwoord staat voor het vervoegde werkwoord.

• Je téléphone à Léa. → Je lui téléphone.
• Nous écrivons à nos amis. → Nous leur écrivons.

• Je ne lui téléphone pas.
• Nous ne leur écrivons plus.
• Il ne me répond jamais.

Het COI-voornaamwoord staat vlak voor de infinitief waarop het betrekking heeft.

• Je vais écrire à Léa. → Je vais lui écrire.
• Nous voulons parler aux voisins. → Nous voulons leur parler.
• Il ne peut pas répondre à sa mère. → Il ne peut pas lui répondre.

Het COI-voornaamwoord staat voor het hulpwerkwoord.

• J’ai téléphoné à Marc. → Je lui ai téléphoné.
• Nous n’avons pas parlé aux voisins. → Nous ne leur avons pas parlé.

Het COI-voornaamwoord staat na het werkwoord met een koppelteken.

• Téléphone à ta grand-mère ! → Téléphone-lui !
• Écrivez à vos parents ! → Écrivez-leur !

Na een bevestigende impératif worden:

• me → moi
• te → toi

Voorbeelden:

• Donne-moi le livre !
• Prépare-toi un sandwich ! — dit is de ondersteunde begunstigdeparafrase van opgave 82.

Het COI-voornaamwoord staat opnieuw voor het werkwoord.

• Ne lui téléphone pas !
• Ne leur donne plus de bonbons !